Nəriman Nərimanovun xatirə muzeyinin yaradılması Azərbaycan SSR Nazirlər Kabinetinin 13 avqust 1977-ci il tarixli 186 nömrəli qətnaməsi əsasında qərara alınmışdır. Muzey ulu öndər Heydər Əliyevin iştirakı ilə 1977-ci il noyabrın 6-da Bakı şəhəri İstiqlaliyyət küçəsi 55-də açılmış, 2013-cü ilin may ayından etibarən muzeyin bərpadan sonra yenilənmiş müasir ekspozisiyası fəaliyyət göstərməyə başlamışdır.

 Muzeyin yerləşdiyi bina 1900-cü ildə məşhur azərbaycanlı memar M.M.İsmayılovun layihəsi əsasında inşa edilmiş və tacir H.Babayevə məxsus olmuşdur. N.Nərimanov 1913-1918-ci illərdə bu binanın ikinci mərtəbəsindəki 5 otaqlı mənzildə ailəsi ilə birgə yaşamışdır.

 Hazırda muzeyin fonduna unikallığı ilə seçilən 6 mindən artıq eksponat toplanmışdır. Kolleksiyaya N.Nərimanovun şəxsi əşyaları, məişət avadanlığı, tarixi sənədlər və fotoşəkillər, kitablar, qəzetlər, filmlər, videomateriallar, incəsənət əsərləri və s. daxildir.

 Muzeyin ekspozisiyası 4 otaqdan ibarətdir.

               Nəriman Kərbəlayi Nəcəf oğlu Nərimanov (1870-1925) Azərbaycanın görkəmli mütəfəkkirlərindən biridir. O, böyük humanist, yazıçı, dramaturq, jurnalist, publisist, müəllim, həkim, ictimai-siyasi və dövlət xadimi kimi genişmiqyaslı fəaliyyəti ilə Azərbaycan xalqının tarixində xüsusi yer tutmuşdur.

             1870-ci il aprelin 14-də Tiflis şəhərində anadan olmuş Nəriman Nərimanov ilk təhsilini Tiflis ruhani məktəbində (1879-1885) almış, 1890-cı ildə Qori Zaqafqaziya müəllimlər seminariyasını, 1908-ci ildə Odessa Novorossiya universitetinin tibb fakültəsini bitirmişdir. Tiflis quberniyası Borçalı qəzasının Qızılhacılı kənd məktəbində (1890-1891), A.Pobedonostsevin şəxsi progimnaziyasında, I Bakı kişi gimnaziyasında və Bakı realnı məktəbində (1891-1901) müəllimlik etmişdir. N.Nərimanov dərs deməklə bərabər geniş mədəni-maarifçilik fəaliyyətilə məşğul olaraq Bakıda ilk ucuz kitabxana-qiraətxana (1894-1898) açmış, həvəskar teatr səhnələrində tamaşaların qoyulmasında iştirak etmiş, dərsliklər hazırlamış, bədii əsərlər yazmışdır.

        1905-ci ildə “Hümmət” sosial-demokrat təşkilatına daxil olmuşdur.

1909-1913-cü illərdə Həştərxanda sürgündə olarkən ədəbi-maarifçilik və tibbi fəaliyyətini davam etdirmiş, şəhər dumasına deputat seçilmişdir.

        1913-1917-ci illərdə Bakı müalicəxanalarında həkim işləyən N.Nərimanov 1917-ci ildə “Hümmət” təşkilatının sədri və eyniadlı qəzetin redaktoru olmuşdur.

       1918-1920-ci illərdə RSFSR Xalq Xarici İşlər Komissarlığında Yaxın Şərq Müsəlmanları şöbəsinin müdiri və RSFSR Xalq Milli İşlər komissarının müavini vəzifələrində işləmişdir.

      1920-1922-ci illərdə Azərbaycan Müvəqqəti Hərbi İnqilab Komitəsinin sədri və Azərbaycan SSR Xalq Komissarları Sovetinin sədri olmuşdur.

      1922-ci ildə N.Nərimanov Zaqafqaziya Sovet Sosialist Respublikaları Federativ İttifaqı (ZSSRFİ) Sovetinin Rəyasət Heyəti tərkibinə daxil edilmiş,daha sonra Zaqafqaziya Federasiyasının (ZSFSR) İttifaq Sovetinin həmsədri seçilmişdir. Həmin ilin dekabrında isə SSRİ Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin dörd sədrindən biri olmuşdur.

Nəriman Nərimanov 1925-ci il martın 19-da vəfat etmiş və Moskvada Qızıl Meydanda dəfn edilmişdir.

     1972-ci ildə Bakıda N.Nərimanovun əzəmətli heykəli ucaldılmışdır (müəllif Cabbar Qaryağdı).

Onun adı həm Azərbaycanda, həm də respublika hüdudlarından kənarda bir çox obyektlərə verilərək əbədiləşdirilmişdir. Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə yaradılmış xatirə muzeyi də bu qəbildəndir.